Je weet eigenlijk best dat je nee wilt zeggen. Toch hoor je jezelf alweer ja zeggen. Je wilt de ander niet teleurstellen, bent bang dat iemand je egoïstisch vindt of voelt je verantwoordelijk voor de reactie van de ander. En achteraf baal je, omdat je opnieuw over je eigen grens bent gegaan.

Waarom is nee zeggen zo moeilijk, zelfs als je voelt dat iets niet bij je past?

Vaak heeft het minder te maken met wat je bewust wilt en meer met wat er op dat moment in je gebeurt. De angst voor afwijzing, stressreacties en onderliggende overtuigingen kunnen ervoor zorgen dat je jezelf aanpast, terwijl je eigenlijk iets anders wilt.

Vrijer worden in contact begint daarom niet alleen bij leren nee zeggen, maar ook bij begrijpen wat jou tegenhoudt om voor jezelf te kiezen.

Waarom je zo moeilijk nee kunt zeggen

Als je het belangrijk vindt om aardig gevonden te worden, kun je ongemerkt veel rekening gaan houden met de verwachtingen van anderen. Je past je aan, probeert conflicten te voorkomen en wilt niemand teleurstellen.

Misschien herken je dit:

• Je zegt ja, terwijl je eigenlijk geen tijd of energie hebt.
• Je voelt je schuldig als je iemand moet teleurstellen.
• Je houdt je mening voor je om een ongemakkelijk gesprek te voorkomen.
• Je twijfelt achteraf of je wel de juiste keuze hebt gemaakt.
• Je zoekt bevestiging bij anderen voordat je een beslissing durft te nemen.

Onder dit gedrag kan de angst zitten om afgewezen te worden, iemand kwijt te raken of niet goed genoeg te zijn. Door je aan te passen, probeer je de verbinding met anderen veilig te stellen.

Op korte termijn kan dat rust geven. Je voorkomt een lastige situatie en de ander is tevreden. Maar ondertussen raak je steeds verder verwijderd van wat jij zelf wilt en nodig hebt.

Waarom je niet zomaar anders kunt reageren

Misschien neem je jezelf regelmatig voor om voortaan beter je grenzen aan te geven. Je weet dat je nee mag zeggen en dat je niet altijd aan de verwachtingen van anderen hoeft te voldoen. Toch gebeurt op het moment zelf vaak precies wat je niet wilt: je past je aan, zegt ja of slikt je woorden in.

Hoe komt dat?

Je reacties in contact met anderen worden niet alleen bepaald door wat je bewust denkt of wilt. Ook je stressreacties en onderliggende overtuigingen spelen een rol.

Wanneer een situatie spanning oproept, kan je lichaam daarop reageren voordat je bewust hebt besloten wat je wilt doen. Misschien voel je onrust, merk je dat je dichtklapt of krijg je de neiging om de ander direct gerust te stellen. Je reageert dan mogelijk vanuit een automatische reactie, in plaats van vanuit wat je werkelijk wilt.

Ook overtuigingen die je in de loop van je leven hebt ontwikkeld, kunnen hierin meespelen. Denk aan:

• Ik moet aardig gevonden worden.
• Ik mag een ander niet teleurstellen.
• Als ik nee zeg, wordt de ander boos of wijst diegene me af.
• Ik moet rekening houden met anderen, ook als dat ten koste gaat van mezelf.

Deze overtuigingen beïnvloeden hoe je een situatie interpreteert, wat je voelt en hoe je reageert. Ze kunnen zo vertrouwd zijn geworden dat je niet eens meer doorhebt dat ze meespelen.

Daarom is weten dat je nee mag zeggen niet altijd voldoende om het ook daadwerkelijk te doen.

Om anders te reageren, helpt het om niet alleen naar je gedrag te kijken, maar ook naar de stressreacties en overtuigingen die eraan voorafgaan.

Van automatische reacties naar meer vrijheid

Wanneer je leert om stressreacties te herkennen en tot rust te brengen, ontstaat er meer ruimte om bewust te reageren. Je hoeft niet direct iets op te lossen, de ander tevreden te stellen of je eigen behoefte opzij te zetten zodra je spanning voelt.

Daarnaast kun je onderzoeken welke onderliggende overtuigingen jouw gedrag beïnvloeden. Klopt het bijvoorbeeld echt dat iemand je zal afwijzen als je nee zegt? En zelfs als iemand teleurgesteld reageert, betekent dat dan dat je iets verkeerd hebt gedaan?

Door stressreacties tot rust te brengen en belemmerende overtuigingen te veranderen, kun je stap voor stap andere ervaringen opdoen. Je ontdekt dat je spanning kunt voelen zonder direct toe te geven, dat je een andere mening mag hebben en dat je niet altijd verantwoordelijk bent voor hoe een ander zich voelt.

Zo verschuift je gedrag geleidelijk van reageren vanuit angst naar handelen vanuit je eigen waarden en behoeften.

Je bent niet langer uitsluitend bezig met afwijzing voorkomen, maar krijgt meer ruimte om te kiezen wat bij jou past.

Nee zeggen zonder schuldgevoel begint bij zekerheid in jezelf

Vrijer worden in contact betekent niet dat je nooit meer twijfelt of dat je je nooit meer schuldig voelt. Het betekent dat je steeds beter leert omgaan met die gevoelens, zonder dat ze automatisch bepalen wat je doet.

Je kunt rekening houden met een ander én rekening houden met jezelf. Je kunt begrip hebben voor iemands teleurstelling zonder je eigen keuze direct terug te draaien. En je kunt nee zeggen omdat iets niet bij je past, zonder dat je daarmee de ander afwijst.

Een schuldgevoel betekent in mijn ervaring niet automatisch dat je iets verkeerd doet. Het kan ook een signaal zijn dat je automatische reacties worden geraakt. Misschien speelt er een belemmerende overtuiging, zoals ‘Ik mag een ander niet teleurstellen’, of wordt er stress geraakt die samenhangt met eerdere ervaringen.

Zolang deze overtuigingen en stressreacties een rol spelen, kun je je schuldig voelen wanneer je voor jezelf kiest, zelfs als je rationeel weet dat je niets verkeerd doet.

Door onderliggende overtuigingen te veranderen en stressreacties tot rust te brengen, kun je deze automatische patronen doorbreken. Daardoor ontstaat er steeds meer ruimte om nee te zeggen zonder dat je je daar schuldig over hoeft te voelen.

De verandering zit dus niet alleen in het uitspreken van een nee. Het gaat erom dat je je steeds zekerder voelt in jezelf, ook wanneer je niet weet hoe een ander zal reageren.

Je hoeft niet eerst zeker te weten dat de ander jouw keuze begrijpt om toch achter jezelf te kunnen staan.

Vrijer in contact begint bij jezelf

Als je merkt dat je jezelf steeds aanpast, bevestiging zoekt of bang bent voor de reactie van anderen, helpt het vaak niet om jezelf alleen maar voor te nemen dat je voortaan beter je grenzen gaat aangeven.

De diepere verandering zit in wat er onder dat gedrag ligt: de stressreacties, overtuigingen en onzekerheid die ervoor zorgen dat je jezelf inhoudt.

In mijn traject Vrijer in Contact begeleid ik je om deze patronen te herkennen en stap voor stap te veranderen. Je leert stressreacties tot rust te brengen en onderliggende overtuigingen aan te pakken, zodat je steeds meer op jezelf kunt vertrouwen in het contact met anderen.

Het doel is niet dat je het altijd goed doet of dat je nooit meer spanning ervaart. Het gaat erom dat je jezelf kunt blijven, ook wanneer een ander iets van je vindt of iets anders van je verwacht.

Dat je keuzes durft te maken die bij jou passen. Dat je je kunt uitspreken zonder voortdurend te twijfelen of je het wel goed doet. En dat je meer rust en vrijheid ervaart in het contact met anderen.

Je hoeft jezelf niet te veranderen om door iedereen geaccepteerd te worden. Je kunt leren om jezelf meer te vertrouwen, ook als je niet iedereen tevreden stelt.

Benieuwd hoe jij vrijer en zekerder kunt worden in contact met anderen? Lees meer over het traject Vrijer in Contact en ontdek of dit bij jou past.

 

Over Else Diependaal

Ik begeleid als psychosociaal therapeut en coach mensen die veel stress ervaren, blijven piekeren of zich onzeker voelen in contact met anderen. Samen werken we aan meer rust, zekerheid in jezelf en de vrijheid om jezelf te zijn.

Daarnaast ben ik Ontstress Teacher in het ABC van Ontstressen. Naast cursussen verzorg ik ook workshops om het ABC van Ontstressen aan te leren.

Mijn individuele sessies worden door veel zorgverzekeraars vanuit de aanvullende verzekering gedeeltelijk vergoed.